قارا زەرە

قارا زەرە – ەرەكشە ەمدىك قاسيەتى بار وسىمدىك. قارا زەرەنىڭ جيىرماعا جۋىق ءتۇرى بار. وسىمدىك ءدانىنىڭ ءتۇسى قارا بولىپ كەلەدى، ونىڭ «قارا زەرە» دەپ اتالۋىنىڭ سەبەبى دە وسى. قارا زەرەنىڭ ەمدىك قاسيەتىنە بايلانىستى كوپتەگەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلگەن. 1960 -جىلى پروفەسسور داحاكنا قارا زەرەنىڭ مايىمەن ءارتريتتى ەمدەۋگە بولاتىندىعىن دالەلدەگەن. ال 1992 -جىلى داككا (بانگلادەش) ۋنيۆەرسيتەتىندە جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋدە قارا زەرەنىڭ باكتەرياعا قارسى تۇرا الاتىن قاسيەتى انىقتالعان. سونداي-اق ول قاتەرلى ىسىكتى ەمدەۋ ءۇشىن دە قولدانىلادى. 

مەديتسينا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، قارا زەرە مايىنىڭ حيميالىق قۇرامىن فوسفات، تەمىر، فوسفور، كالتسي، كاربوگيدراتتار، ە جانە ۆ دارۋمەندەرى، لينولەي، ولەين، پالميتين، ەيكوزەن، ستەارين، الفا-لينولەن قىشقىلدارى قۇرايدى. عالىم يبن قايىم جاۋزيا ءوزىنىڭ «پايعامبار مەديتسيناسى» اتتى كىتابىندا قارا زەرەمەن 50 شاقتى اۋرۋدى ەمدەۋگە بولاتىندىعىن كورسەتكەن. كەيىنگى زەرتتەۋلەر بويىنشا دا ونىڭ مىنانداي اۋرۋلارعا ەم ەكەندىگى بەلگىلى:

قانداعى حولەستەريندى ازايتادى؛

اعزانى ۋلى زاتتاردان تازارتادى؛

يممۋنيتەت جۇيەسىن كۇشەيتەدى؛

ينسۋلتقا (ميعا قان كەتۋ) قارسى تۇرادى؛

ارتريت (بۋىن اۋرۋى) پەن باۋىر اۋرۋىنان ايىقتىرادى؛

قۇرامىنداعى تيموحينون ارقىلى قانداعى گليۋكوزانى ازايتادى؛

قۇرامىنداعى ەفير مايلار ارقىلى باكتەريالاردى ءولتىرىپ، ولاردىڭ كوبەيۋىن توقتاتادى؛

برونحيت پەن استماعا (تىنىس جولدارىنىڭ قابىنۋى) ەم؛

ىشەكتەردەگى قاجەتتى باكتەريالاردى قالپىنا كەلتىرۋ

ارقىلى ءىش- قۇرىلىستىڭ جۇيەسىن رەتتەيدى؛ تەرى اۋرۋلارىنا پايدالى (قوتىر، قىشىما، بورتپە ت. ب.)؛

 

ءوت پەن بۇيرەكتە جينالعان مايدا تاستاردى ۋاتادى؛ نەسەپ جولدارىن تازالايدى؛

ءىشتى جۇرگىزەدى؛

ىشەك قۇرتتارىن جويۋعا كومەك بەرەدى؛

بالا ەمىزەتىن ايەلدەردىڭ ءسۇتىن مولايتادى؛ سۇيەلدى كەتىرەدى؛

جوتەل مەن سارى اۋرۋعا تاپتىرمايتىن ەم؛ بەلسىزدىككە ەم؛

سەمىزدىكتەن ارىلۋعا كومەكتەسەدى؛

تابەتتى ارتتىرادى؛

اسقازاننىڭ ويىق جاراسىن (يازۆا) جازادى، ەتەككىر سيكلىن قالپىنا كەلتىرەدى، ت. ب.

قارا زەرە مايى. قارا زەرەنىڭ، نەگىزىنەن، دانەكتەرى مەن مايى ەمگە پايدالانىلادى. ماسەلەن، قارا زەرە مايى اللەرگيانى، قىشىما مەن پسوريازدى باسەڭدەتۋگە، دەمىكپەگە قارسى اعزانىڭ يممۋنيتەتىن ارتتىرۋعا، اسقورىتۋ قيىنداعاندا، جوعارعى قان قىسىمى بايقالعاندا ەمگە پايدالانىلادى. ءتۇرلى ۆيتاميندەر، مينەرالدى تۇزدار، ميكروەلەمەنتتەرمەن قاتار، قارا زەرە مايىنىڭ قۇرامىندا كومىرسۋلار، بەلوكتار مەن مايلار دا بار. وسىمدىك مايى نەگىزگى مايمەن قاتار مايلى قىشقىلداردان دا تۇزىلەدى. وسى سەبەپتى اتالعانداردىڭ سوڭعىسى قانىقپاعان مايعا جاتادى. زەرتتەۋشى مەديتسينا ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا، قارا زەرە مايىنىڭ حيميالىق قۇرامىن فوسفات، تەمىر، فوسفور، كالتسي، كاربوگيدراتتار، ە جانە ۆ ۆيتاميندەرى، لينولەي قىشقىلى، ولەين قىشقىلى، پالميتين قىشقىلى، ەيكوزەن قىشقىلى، ستەارين قىشقىلى، الفا- لينولەن قىشقىلى قۇرايدى. ول سونداي-اق نيگەلون سەموحيروپينون نەمەسە مەلانين سەكىلدى ارنايى بەلسەندى كومپونەنتتەرگە دە يە. قارا زەرە شايى. بۇگىنگى كۇنى قارا زەرەنىڭ داندەرىنەن قايناتىلعان ارنايى شاي دا جاسالادى. بۇنداي شاي كوبىنە ءىش كەبۋ، ءىش ءوتۋ جانە ءوت شانشۋى سياقتى اۋرۋلارعا ەم. جاس بوسانعان ءسۇتى از ايەلدەرگە دە ونىڭ پايداسى زور. قورىتا كەلگەندە، قارا زەرە – راسىندا دا ەمدىك قاسيەتى مول شيپالى وسىمدىك. ونىڭ ولىمنەن باسقانىڭ بارىنە ەم ەكەندىگىن بۇگىنگى مەديتسينالىق زەرتتەۋلەر بىرىنەن سوڭ ءبىرى دالەلدەۋدە.



پىكىر قالدىرۋ

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ