جىلان جىلى جىلى ءسوز

      قاپاس اسەيىن ۇلىنىڭ جىل شالقىمالارى

(قارا ءسوز- شالقىما)

قاپاس اسەيىن ۇلى

 

«التىنشى جىلعا ەرىپتى جىلان باتىر،

ءيىرىلىپ ايباتتانا كەلە جاتىر.

وزىنەن بۇرىنىراق قامدانباساڭ،

اۋزىن كەلەدى دە سالار اقىر» دەپ كوپتەن كۇتكەن جىلان جىلى دا جىلىمىق تارتىپ كەلىپ جەتتى اۋىلىمىزعا.

«كەرەگە بويى كەر جىلان

كەردەڭدەمەي كەل جىلان.

بوساعا بويى سۇر جىلان،

بورساڭداماي كەل جىلان.»

«سىبىزعى بويى سۇر جىلان،

سىزىلماي، شىركىن، كەل جىلان.

كەرەگە بويى كەر جىلان،

كەرىلمەي، شىركىن، كەل جىلان» دەپ ەسىگىمىزدى ايقارا اشىپ تورىمىزگە شىعارىپ، الدىنا قويانجون تاباعىمىزدى قويىپ، قوبىزىمىزدى تارتىپ، كۇيىمىزدى شەرتىپ، اق تامىزىپ، رازى قىپ اتتاندىرىپ سالايىق ىرگەمىزدەن.

«بيىل تىشقان كوبەيىپ ەگىنگە قيىن بولدى» دەدى ءبىر ەگىنشى كەيىپ. تىشقاننىڭ نەگە كوبەيىپ كەتكەنىن سۇراعانىمدا، «جىلان ازايىپ كەتتى ەمەس پە، تىشقان جىلاننىڭ ازىعى» دەدى الگى ەگىنشى بەتىمە قاراپ. ەگىنشىمىز جىلاندى جوقتاپ تۇر، بىرەۋى جىلاندى بوقتاپ تۇر «قولىمدى شاعىپ الدى» دەپ. نەگە شاعىپ الدى؟ دەپ سۇراسام، «جىلاننىڭ ءىنىن قازىپ» دەيدى. ونىڭ ىنىندە نەڭ بار؟ دەسەم، «شيپاگەر ەتى ءدارى دەگەن سوڭ قازىپ ەدىم»دەيدى.

جىلاندى حالقىمىز ۇيدەن اق تامىزىپ شىعارادى. اق  بەرەكە-بىرلىكتىڭ نىشانى، بەيبىتشىلىكتىڭ بەلگىسى. اق تۋ شىعارىپ كەلىسسوزگە شاقىرادى، «بەيبىتشىلىكتىڭ اق تۋى»دەيدى. ادامدار ءبىر-بىرىنە اق تىلەگىن ءبىلدىرىپ جاتادى. اق نيەت، اقكوڭىل، اقجارقىن، اقماڭداي، اقتاڭداي، اقجول … دەيتىن ءسوز تىركەستەرىمىز بار. «جىلى-جىلى سويلەسەڭ جىلان ىننەن شىعادى» دەيدى حالقىمىز، ادامزات دۇنيەسى جىلىلىققا مۇقتاج.

ادامزات دۇنيەسى الماكەزەك، ءوز تەپە-تەڭدىگىن ساقتاپ وتىرادى. ەركەك- ۇرعاشى، جاقسى-جامان، اق- قارا، دوس-دۇشپان، مەيىرىمدى – مەيىرىمسىز، بىلىمدى- بىلىمسىز، اشتى- ءتاتتى، كورىكتى- كورىكسىز، وڭ- سول، بيىك-الاسا، شابان-جۇيرىك، … ايتا بەرسەڭ تاۋسىلمايدى. قويدىڭ جىندى اۋرۋىنداعى باستى سەبەپ، ارتقى ميى سىرتقى كۇشتىڭ تىتىركەندىرىپ تۇرۋىن قاجەت ەتەدى ەكەن؛ ول تىتىركەندىرەتىن سىرتقى كۇش كوبىنەسە قاسقىردان كەلەدى ەكەن؛ قاسقىردى كورگەندە قوي شوشىپ ميى تىتىركەنەدى ەكەن دە جىندى بولمايدى ەكەن. سول ءۇشىن دە قاسقىر قويعا قانداي قاجەت بولسا، قوي قاسقىرعا دا سونداي قاجەت. تۇتاس تىرشىلىك دۇنيەسى ءبىرىنسىز ءبىرىنىڭ كۇنى جوق، ءبىرىنىڭ تىرشىلىك ورتاسىن ءبىرى ازىرلەپ بەرىپ وتىرادى.«اشتىنىڭ دامىن تاتپاساڭ، ءتاتتىنى قايدان بىلەسىڭ؟».

«جىلاننىڭ ءتۇسى سۋىق» دەيدى، سول سۋىققا الدە قانداي ءبىر جىلىلىق جاسىرىنعان بولۋى مۇمكىن؛ تىشقاننىڭ ءتۇسى سۋىق ەمەس، الايدا، وعان ءبىر ىزعار جاسىرىنعان بولۋى مۇمكىن. جىلانعا اق تامىزىپ شىعاراتىنىمىزدا، تىشقان كورسەك قۋىپ ءجۇرىپ ولتىرەتىنىمىزدە سودان بولسا كەرەك. «جىلاندى ءۇش كەرتسەدە كەسەرتكىلىك».

اباي«بيىك مانساپ  بيىك جارتاس، ەرىنبەي ەڭبەكتەپ جىلان دا شىعادى، ەكپىندەپ ۇشىپ قىران دا شىعادى»دەپ تولعاپ ەدى. جاقسىلىق پەن جاماندىق تەل قوزىداي بىرگە وسكەن. شىعىسىمدى«وت پەن سۋداي» دەپ بەينەلەيدى. وت سۋدى قايناتادى، سۋ وتتى وشىرەدى.

  اينالايىن، جىلانىم، دۇنيەنى اشكوزدىكپەن جالماپ جاتقان تويىمسىز ادامزاتتى ەرىكسىز ۇستىڭە اق تامىزۋعا ماجبۇرلەگەن كەرەمەتىڭ قانداي؟! ادامزاتتىڭ سول ەڭكەيگەنىن ءتۇسىنىپ ۇيدەن ءۇنسىز شىعىپ كەتكەنىڭ قانداي؟! سەنى سولاي تۇسىنگەن، جىلىلىق تانىتقان حالىق قانداي، دەشى، شىركىن، ءاي، ءاي، ءاي…

جىلان جىلعى ادامدار ءوزىنىڭ تاجىريبەسىنە، اقىلىنا عانا سۇيەنىپ، كوزىمەن كورگەنىنە عانا سەنەتىن، وزگەنىڭ قاتەسىنەن ساباق الۋعا اسا قۇشتار ەمەس، دەگەنمەن، ادام تاني الادى، جولى بولعىش كەلەدى دەيدى زەرتتەرمەندەر.

«جىلى-جىلى سويلەسەڭ جىلان ىننەن شىعادى» دەيدى حالقىمىز،«قوي ۇستىنە بوز تورعاي جۇمىرتقالاعان» زاماندا جىلان جىلى بارلىعىمىزعا جىلىلىق بەرسىن!

 



پىكىر قالدىرۋ

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ