جاراسىمدى اقساي

__ اقساي قازاق اۆتونوميالى اۋدان قالاشىعىنىڭ جاڭا قونىسقا كوشىپ ورنالاسقان ون جىلداعى دامۋى جونىندە

1 – ءبولىم : جالپى شولۋ

1998 – جىلى كۇزدە ، عاسىرلار بويى مۇلگىپ جاتقان جىڭعىلدى قويناۋىنا جان كىرىپ ، قازاقتىڭ سالت – داستۇرىنە باي جاڭا اۋدان قالاشىعى شاڭىراق كوتەردى . ءدال وسى ساتتە اقسايلىقتاردىڭ جۇزىنەن كۇلكى ۇيىرىلىپ ، قۋانىشى قوينىنا سيماي ، تەڭىز دەڭگەيىنەن 2700 مەتر بيكتىكتەگى بولاشاڭزى قالاشىعىنان كوشىپ تەڭىز دەڭگەيىنەن 1600 مەتر بيكتىكتەگى جىڭعىلدى قويناۋى قالاشىعىنا كەرەگەسىن جايدى . سونىمەن تاريحتىڭ جاڭا ءبىر پاراعى اشىلىپ ،الى دە ءداستۇرلى مال باعۋ ۇلگىسىمەن ساي – سالادا كوشىپ قونىپ جۇرگەن قازاق حالقى پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ كومەكتەسۋىندە اۋدان ورتالىعىنا سالىنعان كوك اينەكتى سارايلارعا كوشىپ كىرىپ ، كوشپەلى تۇرمىسقا قوش ايتتى . سودان باستاپ ءار ۇلت حالقىنىڭ تۇرمىستارىندا جەرمەن كوكتەي وزگەرىستەر تۋىلدى. ارادا ون جىل ادىمداپ اتتاعاندا ، سوناۋ قىزىل قۇم جيەگىنەن تورعىن كيگەن جاس ارۋىداي ۇلبىرەگەن جاس قالا بوي كوتەرىپ ، اۋرۋداي سىمباتتى كەلبەتىمەن جاڭا ءداۋىردىڭ شۇعىلاسىنا شومىپ، تورتكۇل دۇنيەگە نازدانا ، ەركەلەي كوز تاستادى .

گانسۋ ، چيڭحاي ، شينجياڭ سىندى ءۇش ولكە ( رايوننىڭ ) تۇيىلىسىنە ورنالاسقان اقساي اۋدانى گانسۋ ولكەسىندەگى بىردەن – ءبىر قازاق ۇلتىن نەگىز ەتكەن از ۇلت اۆتونوميالى اۋدان ، جالپى جەر اۋدانى 32 مىڭ شارشى كيلومەتر بولىپ ، قازاق ، حانزۋ ، حۇيزۋ ، سالار ، زاڭزۋ قاتارلى11 ۇلتىنىڭ 9100 جان سانى قونىستانعان . مۇنىڭ ىشىندە قازاق ۇلتىنىڭ جان سانى 3760 ادام بولىپ ، جالپى حالىق سانىنىڭ %41.3 ۇستايدى .

تاۋداي تابىس ،كولدەي تەردىڭ بوداۋى . وسى ون جىلدا تار جول تايعاق كەشۋلەر مەن مىڭ ءبىر جاپانى باسىنان وتكىزسەدە قاجىرلى ەڭبەكتەنۋدىڭ ارقاسىندا اقىرى سۇبەلى تابىستارعا قول جەتكىزدى . جىڭعىلدى قويناۋى قالاشىعى بۇل كۇندەرى قازاق ۇلتىنىڭ رۋحاني الەمىندەگى بارلىق كوركەمدىكتى ءوز بويىنا سىڭىرىپ ، كەرەگەسىنىڭ كەڭ ، بوساعاسىنىڭ بەرىك ، ەڭسەسىنىڭ ماڭگى بيىك بولۋى سىندى ومىرشەڭدىلىكتى ايگىلەي تۇسۋدە .

ون جىلدىڭ الدىنداعى كونە اۋدان ورتالىعىنىڭ اۋارايى سۋىق ، وتتەگى سيرەك ، سىرتپەن بولعان ساۋدا – ساتتىق جانە تاسىمالى قولايسىز شەتكەرى ەدى. قايسى بىرەۋلەردىڭ ” كۇپى سىرتىنان تون كيىپ ، ، مەشتى قاۋعالاپ داربىز جەيدى ، كوشەسىندە قوي مەن سيىر ءورىپ جۇرەدى ” دەپ كەلەمەجدەۋىدە اۋدان ورتالىعىنىڭ سول كەزدەگى جۇتاڭ تىرلىگىنىڭ ريال كورىنىسى ەكەندىگىن ءار ءبىر اقسايلىقتار ءالى كۇنگە دەيىن ۇمتقان ەمەس .

مىنە وسى ساتتە ، جاپا – ماشاقاتتى كوپ كەشىرگەن اقسايلىقتار اۋدان قالاشىعىنىڭ كوشى – قونىنىڭ تىڭ تىرلىك قۇرىپ ، جاڭا ءبىر دامۋ ورايىنا جولىقتىراتىندىعىن ويلاپتا كورمەگەن ەدى . 1997 – جىلدان 2007 – جىلعا دەيىنگى ون جىلدا ، اقسايدىڭ وڭىرلىك وندىرىستىك جالپى قۇنى % 356 ارتىپ ، كىسى باسىنىڭ مەملەكەت ىشىندەگى وندىرىستىك جالپى قۇنى بۇكىل ولكەدەگى 86 اۋداننىڭ 4 – ورنىنا ، 22 از ۇلت اۋدانداردىڭ 2 – ورنىنا ، بۇكىل مەملەكەتتەگى 120 از ۇلت اۆتونوميالى اۋدانداردىڭ 2 – ورنىنا شىعىپ ، ىلگەرىندى – كەيىندى ەكى رەت مەملەكەتىمىزدەگى 100 ەگەي اۋداندار قاتارىنان ورىن الىپ ، شارۋاشىلىعى شالقىعان ، ۇلتتارى ىنتىماقتى ، قوعامى ورنىقتى ، حالقى تىنىش قوي ۇستىنە بوز تورعاي جۇمىرتقالاعان ءومىر وتكىزىپ ، جاڭا ءبىر دامۋ ساپارىنا جول الدى .

2 – ءبولىم : كورىكتى مەكەن

مىنە بۇگىنگى اقساي باۋ – باقشالى جاسىل القاپقا اينالىپ ، ءشول جازيرا جاسىل جامىلعىمەن قىمتالدى .

جىڭعىلدى قويناۋى قالاشىعى العاشىندا اينالاسى ءشول ءجازيرا ، توڭىرەگىندە ەشقانداي ىقتاسىن بولاتىن اعاش بايقاۋعا بولمايتىن جەر ەدى .

{ءتول ءسوز تۇرعىن دۋان شيىڭۋ : 98- جىلى جاڭا اۋدان قالاشىعىنا كوشىپ كەلگەننەن كەيىن ، اۋارايى تىم قاتال بولدى . بىلايشا ايتقاندا ، بوران سوقسا بىرنەشە كۇنگە جالعاسىپ ، ۇيدەن شىعۋدىڭ ءوزى قىيىنعا سوقتى ، ال قىزمەتتە وتىرساڭىز كوڭىلىڭىز سەرگي الماي ، جالىنداعان ءۇمىت ۇشقىنى سەلگە كەتكەندەي سەزىلەتىن . }

كۇن ارالاتىپ نەمەسە كۇن سايىن سوعاتىن قۇمدى بوران ، جاڭا ەگىلگەن قالامشالاردى تۇبىمەن قوپارىپ ، تۇرعىندار عيماراتنىڭ بەتىندەگى شىنى كەرپىشتەرىن ءبىر – بىرلەپ ءتۇسىرىپ اكەتتى ………. وسىنداي جايىتتەر جاڭا قونىسقا ورنالاسقان تۇرعىنداردىڭ قۋانىشىنا سۋ سەپتى .

سونىمەن ” بوراننان ساقتانىپ قۇمدى تىزگىندەۋ ” جاڭا اۋدان قالاشىعىن قۇرىلىستاندىرىپ ، ادامداردىڭ كوڭىلىن ورنىقتىرۋدىڭ باستى مىندەتىنە اينالدى .

2003-جىلدان بەرى ، ءار جىلى اۋدان دارەجەلى باسشىلار 600يۋان ، مەكەمە دارەجەلى كادىرلار 400يۋان ، ادەتتەگى قىزمەتكەرلەر 200يۋان اقشانى اعاش ەگىپ ، ورمان وتىرعىزۋعا ءوز ەركىمەن اتاۋى اقسايدى ءسۇيۋ قيمىلىنىڭ اتتانىسقا كەلۋى بولىپ ، وسى جىلۋ اتاۋ قارجىسىن ” ورمان وتىرعىزىپ جاسىلداندىرۋ قورى ” دەپ اتادى .

اقساي حالقى جاڭا قالاشىقتىڭ كەلەشەگىنەن زور ءۇمىت كۇتتى . سولاي بولا تۇرسادا وسى ورتادا تۇرمىس كەشىرەتىن ادامدار ورتانى كورىكتەندىرۋدە سۋ بولماسا بولمايتىندىعىن ون ساۋساعىنداي بىلەتىن .

سۋ ءومىردىڭ قاينارى . اقساي اۋدانىنىڭ جاڭا قالاشىعى تەك قۇدىق سۋىمەن تۇرمىسقا ىستەتەتىن سۋدى قاناعاتتاندىرا العانىمەن ، ءشول ءجازيرانى جاسىلداندىرۋعا ىستەتەتىن سۋدى قالاي شەشۋى كوپشىلىكتىڭ تولعانعان ءتۇيىنى بولدى .

كوپ رەت تەكسەرىپ – زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ، ءجان – جاقتىلى دالەلدەۋلەر الىپ بارۋ ارقىلى ، ەڭ سوڭىندا نىسانانى اقساي اۋدانىنان 55 كيلومەتر الىس جەردەگى سۋبي اۋدانى كولەمىندەگى سارعالجىڭ وزەنىنە تىكتەدى . سونىمەن ” سارعالجىڭ وزەنىن باستاپ اكەلىپ ، جىڭعىلدى قويناۋىن گۇلدەندىرۋ ” ينجەنەرياسىنىڭ قۇرىلىسى باستالىپ كەتتى . وسىبىر ەكى اۋداندى تۇتاستىرىپ جاتاتىن كولەمدى قۇرىلىسقا جالپى 26 ميليون 760 مىڭ يۋان قارجى قوسىلىپ ، سۋبي اۋدانىنىڭ سارعالجىڭ سۋ قويماسىنىڭ القىمىنان باستاپ 55 كيلومەترلىك ترۋبا جاتقىزۋ ارقىلى ، سارعالجىڭ وزەنىنىڭ سۋىن اقساي جاڭا قالاشىعىنا باستاپ اكەلدى .

2001 – جىلى 28 – قىركۇيەكتە ، وسىبىر اقسايدىڭ تاعدىرىن وزگەرتەتىن تىرشىلىك تىنىسى بولعان سۋدىڭ باستاپ اكەلىنۋى ، حالىقتىڭ اسىل ارمانىن سۋسىنداتقانداي بولدى .

سودان باستاپ ، جىڭعىلدى قويناۋى اۋىل شارۋاشىلىق اشۋ رايونى ، 20 كيلومەتر ونەركاسىپ باقشا رايونى مەن تۇرعىندار رايونى سەكىلدى ۇزاق ۋاقىتتان بەرى كەنەزەسى كەپكەن ءۇش شوق گۇل جاندانا باستادى .

سۋ بولعاننان كەيىن ءومىر سۇرۋگە كەپىلدىك ەتىلدى . اۋداندىق پارتكوم مەن اۋداندىق ۇكىمەتتىڭ ” اعاش ەگىپ ، ءشول دالانى جاسىلداندىرۋ ” دەگەن ۇندەۋىندە ، 1998 – جىلدان 2008 – جىلعا دەيىن ، ءار جىلى ءساۋىر ايىنداعى جالپى حالىقتىڭ اعاش ەگىپ ورمان وتىرعىزۋ ايىندا ، بارلىق كادر – جۇمىسشى – قىزمەتكەرلەر ، مالشى – ديقاندار ، وقىتۋشى – وقۋشىلار تۇگەلدەي مىندەتتى اعاش ەگۋ قيمىلىنا جابال اتسالىستى .

بورانمەن بەلدەسىپ ، قۇممەن كۇرەسۋدە ! بۇكىل اۋدانداعى ءار ۇلت حالقى ىنتىماقتاسا كۇرەسەتىن ، ماشاقاتقا شىدايتىن ، ءۇنسىز ۇلەس قوساتىن اقساي رۋحىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ ، كوپ بولىپ قارجى قوسىپ ، كۇش شىعارىپ ، قاجىرلى ەڭبەك ەتۋىندە وسىبىر مەديەن دالانى جاسىل تۇسكە بولەدى .

ون جىلدا ، اۋداننان جالپى 12 ميليون 950 مىڭ يۋان قارجى قۇراپ ، ىلگەرىندى – كەيىندى قالاشىق توڭىرەگىندەگى ەكى قابات ، ءتورت باعىتتى 8.7 كيلومەتر كەلەتىن ىقتاسىن ورمان بەلدەۋى ، مەملەكەت يەلىگىندەگى 215 – لەنيالى تاس جولداعى جوعار ولشەمدى جاسىل داليز بەن قالاشىق اۋماعىن جاسىلداندىرۋ جانە جىڭعىلدى قويناۋى اۋىل شارۋاشىلىق اشۋ رايونى قاتارلى ءتۇيىندى ورمان شارۋاشىلىق ينجەنەريالارىن جۇرگىزدى . ءسۇيتىپ وسى ون جىلدا جيىنى 9375 مۋ جەرگە جاساندى جولمەن ورمان وتىرعىزىلىپ ، 23 ميليون 760 مىڭ ءتۇپ ءتۇرلى قالامشالار ەگىلىپ ، كىسى باسىنا 296 ءتۇپ قالامشادان تۋرا كەلىپ ، 2 ميليون 43 مىڭ 800 مۋ جەرگە ەكولوگيالىق الەۋمەتتىك ورمانى وتىرعىزىلىپ ، بوراننان ساقتانىپ قۇمدى تىزگىندەۋ ينجەنەرياسىنان ناقتىلى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىلدى .

سونىمەن بىرگە ، ” كەرپىش توسەپ ، اعاش ەگىپ ، ءشوپ ءوسىرىپ ، قالامشا وتىرعىزىپ ” ، ءبىر كوشەدە ءبىر كورىنىس بولۋدى كوزدەي وتىرىپ ، اسەم قالا ينجەنەرياسىن جاراتتى . قازىرگە دەيىن 600 ميليون يۋانعا جۋىق قارجى قوسا وتىرىپ ، قالاشىق قۇرىلىسى وبيەكتىسىنەن 64 ءتۇرىن جۇرگىزىپ ، قالاشىقتىڭ جالپى جەر كولەمى 3.5 شارشى كيلومەتر بولىپ ، اۋدان قالاشىعىنىڭ جاسىلداندىرىمدىلىعى %45.2 كە جەتىپ ، الەۋمەتتىك جاسىلداندىرىلعان جەر كىسى باسىنا 39.6 شارشى مەتردەن تۋرا كەلدى .

قازاقتىڭ ەڭ ۇلكەن كيگىز ءۇيى ، حىشي كاريدورىنداعى ءبىرىنشى مەشىت ، حالقارالىق ولشەمدەگى ات بايگە الاڭى سەكىلدى كوپتەگەن ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەگى بەساسپاپ قۇرىلىستارى قالاشىقتىڭ ءسانىن اسىرا ءتۇستى . كوز سۇرىندىرەتىن باقشا ۇلگىلەرى ، ۇلتتىق بوياۋى قانىق سالت – ساناسى دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان كەلگەن قوناقتاردى ءتانتى ەتتى . ولكەلىك پارتكومنىڭ شۋجيى ، ولكەلىك حالىق قۇرىلتاينىڭ مەڭگەرۋشىسى لۋ حاۋ وسىبىر اق وتاۋدى كوزدەن كەشىرگەننەن كەيىن ،” باتىستاعى مەرۋەرت قالا اقساي ” دەپ ارناۋ ءسوز قالتىردى .

قازىر ، كوكتەمدە بال شەگىرشىنى گۇل بايشەشەك اتىپ ، جاز كەزىندە مەملەكەت گۇلىنەن جۇپار ءيىسى اڭقىپ ، كۇزدە الاۋ اعاشى جىلۋلىق تانىتسا ، قىستا ارشا اعاشى قاسقايىپ قايسارلىق كورسەتەدى . بۇل جەردىڭ ءتورت ماۋسىمىنىڭ كورىنىسى ايقىن بولىپ ، اۋىلدىڭ جاڭا تىنىسى ادامداردىڭ كوز مەيىرىن قاندىرىپ ، قازاق ۇلتىنىڭ سالت – سانا باقشاسى اسەم كورىنىسىمەن دۇنيەگە تانىلدى .

3 – ءبولىم : باقىتتى تۇرمىس

1998 – جىلى تامىزداعى كوشقون ءارءبىر اقسايلىقتاردىڭ ەسىنەن ماڭگى كوتەرىلمەك ەمەس ، ولار كونە اۋدان قالاشىعىنداعى جاتاعان جالاڭ ۇيدەرىنە قوش ايتىسىپ ، شاتتانا كوشىپ ، جارىقتا ءجايلى عيماراتتارعا كىرىپ ، مالشىلاردىڭ جارىمىنان استامى ” سۋ ، توك ، جول ، تەلەۆيزور ، تەلەفون ، تابيعي گاز ” قاتارلى قۇرىلعىلارى تولىق ۇلتتىق قىستاققا ورنالاسىپ ، قالالىقتارمەن ۇقساس تۇرمىس كەشىردى .

2006 – جىلى ماۋسىمداعى ، اۋدان قالاشىعىنان ەڭ الىستاعى قانامبار قىستاعىنداعى كوپ ساندى مالشىلاردىڭ ۇلتتىق قىستاققا كوشىپ كەلىپ ورنالاسۋى ، بۇكىل ولكە بويىنشا ، ارىسىن ايتقاندا بۇكىل مەملەكەت بويىنشا %95 تەگى مالشىلاردىڭ قالاشىققا وتىراقتاسۋىن ەڭ الدىمەن جۇزەگە اسىرعان ينجەنەرياسى بولىپ ، اقساي اۋدانىنىڭ اۋىل – قالاشىقتى ءبىر تۇلعالاندىرۋ نىساناسىن رەالدىققا اينالدىرعانىن ايگىلەدى .

قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ %98 تەن استامى ۇيگە كىرىپ بولدى . 36 ميليون يۋاننان استام قارجى قوسا وتىرىپ ، مالشىلارعا 600 دەن استام جوعارى ولشەمدى ءۇي سالىپ بەرىپ ، %95 تەگى مالشىلار اۋدان قالاشىعىنا وتىراقتاسىپ ، وتباسى سايىن 120 شارشى مەترلىك ۇيگە كىردى . قالاشىق جولدارىنىڭ اسپاليتتانۋى ، قۇبىر سۋىنىڭ وتباستارىنا جەتكىزىلۋى ، جىلۋمەن ، توكپەن قامدالىمدىلىعى ، تابيعي گازدىڭ جالپىلاستىرىمدىلىعى %100 كە جەتتى . مالشى – ديقاندار قالاشىق تۇرعىندارىمەن ۇقساس قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارىنان يگىلىكتەنىپ ، قالاشىققا وتىراقتاسقان مالشى – ديقاندار تۇگەل الەۋمەتتىك باسقارۋ كولەمىنە كىرگىزىلىپ ، بۇكىل اۋداننىڭ قالاشىقتانۋ ورەسى %74.1 تەن استى .

” ادامدى ارقاۋ ەتىپ ، حالىق تۇرمىسىنا كوڭىل بولۋگە ” تاباندى بولىپ ، ” تارتىمدى ، جاراسىمدى ، باقىتتى اقسايدى ” قۇرۋعا كۇش سالىپ ، ون جىلدان بەرى اۆتونوميالى اۋدانىمىز مەملەكەتتىڭ ، ولكەنىڭ ، قالانىڭ ساياساتتارىنان تولىق پايدالانىپ ، اۋىل – قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ ءتورى كەڭ ءۇيى ، وقيتىن مەكتەبى ، داۋالاناتىن شيپاحاناسى ، قارتايعاندا كۇتىمگە الىناتىن ورنى بولۋ سىندى ءبىر سىپىرا حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ىستەرى تەز دامۋ ارناسىنا ءتۇستى .

ىلگەرىندى – كەيىندى 30 ميليون يۋان قارجى قوسىپ ، جوعارى ولشەمدى ” ەكى مەكتەپ ، ءبىر باقشا ” قۇرىلىسىن جۇرگىزىپ ، اۋىل – قالاشىقتاعى بوبەكتەردىڭ بالالار باقشاسىنا كىرۋ ، وقۋ جاسىنداعى بالالاردىڭ وقۋعا ءتۇسۋ مولشەرى تۇگەلدەي %100 كە جەتتى . مىندەتتى وقۋ – اعارتۋ قارساڭىنداعى وقۋشىلاردىڭ مەكتەپتەگى بارلىق قاراجاتتارىن كۇشىنەن قالتىردى . اۋىل – قالاشىق وقۋ- اعارتۋىندا ” بارلىعىن اقىسزداندىرىپ ، ءبىردى تولىقتاۋدى ” جۇزەگە اسىرىپ ، تولىق ورتانى باسقا جەردەن وقىتۋدى ىسكە قوسىپ ، قيىنشىلىعى بار وتباسىلارىنىڭ پەرزەنتتەرىنىڭ وقي الماۋ قيىنشىلىعىن شەشتى .

1998 – جىلى بۇكىل قالا بويىنشا ەڭ الدىمەن مالشى – ديقانداردىڭ ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن اتقارىپ ، 2005 – جىلدان باستاپ اۋىل – قالاشىقتى ءبىر تۇلعالى باسقارىپ قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن جولعا قويىپ ، 2007 – جىلدىڭ سوڭىندا ەڭ تومەنگى تۇرمىستى قامتاماسىزداندىرۋ قارجىسى ولكە بويىنشا الدا بولىپ ، ءار ادامعا اي سايىن 255 يۋان تاراتىلىپ ، نە قاجەت بولسا ، سول قامتاماسىزداندىرىلدى . 2004 – جىلى اۋداندىق قازىنادان 500 مىڭ يۋان قارجى بوساتىلىپ ، اۋىل – قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جاڭا تيپتەگى سەلبەسىپ ەمدەۋىن الدىمەن جۇرگىزدى . 2003 – جىلدان باستاپ قيىنشىلىعى بار وتباستارىنىڭ پەرزەنتتەرىن كاسپتەندىرىپ ، كاسپسىز وتباسى جويىلدى . مالشى – ديقانداردىڭ سەلبەسىپ ەمدەۋگە قاتىناسىلىمدىلىعى ، جۇمىسشى – قىزمەتكەرلەردىڭ زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىنىڭ جالپىلاستىرىمدىلىعى ، زەينەتكەرلەردىڭ نەگىزگى زەينەتكەرلىك اقىسىنىڭ دەر كەزىندە تاراتىلىمدىلىعى ، زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ قاراجاتىنىڭ جينالىمدىلىقتارى تۇگەل %100تى ساقتادى . 2008 – جىلى اۋدانىمىز مالشى – ديقاندار مەن قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋىن اۋىل – قالاشىقتى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىنە كىرگىزىپ ، بۇكىل قالا بويىنشا ەڭ الدىمەن اۋىل – قالاشىقتى ءبىر تۇلعا ەتكەن زەينەتكەرلىك قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن جۇرگىزدى .

{ ءتول ءسوز تۇرعىن قۇمارقان ( قازاقشا ) }
اۋدانىمىز اۋىل – قالاشىقتاعى تۇرعىنداردىڭ رۋحاني مادەنيەت تۇرمىسىن بايتۋ تۇرعىسىندا ، بارلىق الەۋمەتتىك اۋماقتاردىڭ بارلىعىندا كىتاپ وقۋ ءۇيى ، كىتاپحانا ، ۇستەل دوپ ويناۋ مەن ءتۇرلى قيمىل وتكىزۋ ۇيدەرىن سالىپ ، الەۋمەتتىك مايداندارعا دەنە شىنىقتىرۋ جابدىقتارىن ورناتىپ ، تۇرعىنداردىڭ كوڭىل كوتەرۋ ورىندارىن ، مازمۇندارىن ، تۇلعالارىن تولىقتادى . بۇكىل قالا بويىنشا ەڭ الدىمەن سيفىرلى تەلەۆيزور سيگىنالىن تاراتتى . اپتالىق مادەنيەت ، الاڭ مادەنيەتى ، مەكتەپ اۋلاسى مادەنيەتى ، وركەنيەتتى ورگان قۇرۋ سىندى حالىقتىق رۋحاني وركەنيەت قۇرۋ قيمىلدارى ارىنداي كوتەرىلىپ ، ارشىنداپ دامىدى . ءسۇيتىپ شاعىن قالاشىقتاعى ءار ۇلت تۇرعىندارى پارتيانىڭ نۇر – شۇعىلاسىنا بولەندى .

{ ءتول ءسوز تۇرعىن قايسا ( قازاقشا ) }

2007 – جىلدان باستاپ ، بۇكىل قالا بويىنشا ەڭ الدىمەن قارتتار كۇتىمحاناسىن سالدى . ەڭ الدىمەن بۇكىل اۋدانداعى 70 جاستان اسقان تۇراقتى كىرىسى جوق قارتتارعا اي سايىن 100 يۋان تۇرمىستىق قاراجات بەرسە ، ال 80 جاستان اسقان كاريالارعا ءارجىلى 300 يۋاننان ” ۇزاق عۇمىر ءسۇرۋ” كومەگىن بەرىپ وتىردى . سونىمەن قوسا اۋىل – قالاشىق اراسىندا ارزان ماياقىلى تۇرعىن ءۇي ءتۇزىمىن جۇرگىزدى .

{ ءتول ءسوز تۇرعىن چاڭ ءساي :

مەن اقسايدا 30 جىل تۇرمىس وتكىزدىم ، بالا – شاعامدا ، تۇراقتى قىزمەتىمدە جوق ، مەن قارتايعانسوڭ سۇيەنىشسىز بولام عوي دەۋشى ەدىم ، اقساي اۋدانى قارتتار كۇتىمحاناسىن سالعاننان كەيىن ، وسى جەرگە ورنالاستىردى ، كيەر كيىم ، ىشەر تاماقتان تارىقپايمىز . اي سايىن تۇرمىستىق قاراجاتتا بەرىپ تۇرادى ، قازىرگىدەي باقىتتى تۇرمىس كەشىرەمىز دەپ ويلاماپپىن ، بارلىق الاڭدايتىن ىستەرىم شەشىلدى .}

{ ءتول ءسوز تۇرعىن ما ءۇيشيۋ :

ءبىز سياقتى جالدانبالى ەڭبەك ىستەيتىن تومەن كىرىستى وتباسىلارىنان الىپ ايتقاندا ، 10 جىلدان بەرى ءۇي الاتىن اقشامىز جوق ، تۇرمىسىمىزدا قيىنشىلىق بار ەدى . ءبىز قاڭتاردا وسى ارزان ماياقىلى ۇيگە كوشىپ كىرىپ ، ماسەلەمىز شەشىلدى .}

1998 – جىلى اقسايداعى ءار ۇلت حالقى كوشپەلى تۇرمىستان قالاعا وتىراقتاسۋعا قادام تاستاپ ، اقسايدىڭ دامۋ تاريحىنداعى كەلەلى كەزەڭىنە اينالدى . 2008 – جىلعا جەتكەندە ، 10 جىل تالىقپاي بەلدەسۋ ارقىلى ، وقۋ – اعارتۋ قاينارى ، مادەنيەت قاينارى ، قالاشىق قاينارى ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ، قارتتاردى كۇتىمگە الۋ ، جان ۇياسى بار بولۋ سىندى التى جاقتىلى اۋىل – قالاشىقتى ءبىر تۇلعالاندىرۋدى ءجان – جاقتىلى جۇزەگە اسىرىپ ، اقسايدىڭ دامۋ تاريحىنداعى تاعى ءبىرسۇبەلى تابىسى بولدى .

{ ءتول ءسوز تۇرعىن ىنتىقان ( قازاقشا ) }

وتباسى سايىن قالاشىقتا تۇرار جايى بولعان ، مالشىلار جاڭا قالاشىققا وتىراقتاسقان ، ادامدار كاسىپتەنگەن ، تۇرمىسى ناشارلار قامتاماسىزداندىرىلعان ، بالالار قام – قايعىسىز وقۋعا تۇسە العان ، وسىنداي جان تەبىرەنتەرلىك ريتىمدەر بارشا جاندى سەرپىلتكەن جاراسىمدىلىقتىڭ كۇيىن شەرتىپ ، اقسايلىقتاردىڭ قان – تەرىمەن سۋارىلعان وسىناۋ ءبىر كيەلى جەردى جىرعا قوسىپ تۇرعانداي .

ورنىقتىلىقپەن تىنىشتىقتى ساقتاپ ، تىنىشتىق ارقىلى جاراسىمدىلىقتى جەدەلدەتۋدە تاباندى بولىپ ، جاعدايدى مەڭگەرەتىن ” بىرلەسپەلى تورابىن ” ، ءتۇيىندى وڭىردەگى ” قورعانىس تورابىن ” ، سوققى بەرىپ وڭاۋداعى ” حاۋپسىزدىك تورابىن ” ، باقىلاۋ مەن باسقارۋدى تەڭ ۇستاعان ” باسقارىپ – مەڭگەرۋ تورابىن ” قۇرىپ ، تىنىش اقساي قۇرۋ قۇرىلىسىنان ونىمدىلىككە قول جەتكىزىلدى .

بۇكىل اۋدانداعى كادرلاردىڭ ىنتىماعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ىنتىماعىنا ، ال باسشىلاردىڭ ىنتىماعى كادر قاۋىمدارىنىڭ ىنتىماعىنا تۇرتكى بولدى . اۆتونوميالى اۋدان قۇرىلعان 54 جىلدان بەرى ، بىردە – ءبىر ۇلتتىق قايشىلىق تۋىلمادى . وسىبىر ۇلتتىق شاڭىراق تورىندەگى بارلىق ازاماتتار ” ءبىر جاعادان باس ، ءبىر جەڭنەن قول شىعارا وتىرىپ ” بوساعادارىن بەرىك ساقتادى .

{ ءتول ءسوز ج ك پ اقساي اۋداندىق كوميتەتىنىڭ ورىنباسار شۋجيى ، اقساي اۋداندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ اكىمى قوشىم قوپاق ۇلى :

اۆتونوميالى اۋدان قالاشىعى كوشىپ ورنالاسقان ون جىل ، حالىق شارۋاشىلىعى ۇشقان قۇستاي دامىپ ، جالپى قۋاتى كورنەكتى جوعارلاعان ، اۋىل – قالاشىق سايكەستى ، ءبىر تۇتاس دامىعان ، تۇرمىس ورتاسى ۇزدىكسىز جاقسارعان ، قوعامنىڭ ءتۇرلى ىستەرىءجان – جاقتىلى ىلگەرلەگەن ، حالىق يگىلىككە ەڭ كوپ كەنەلگەن ون جىل بولدى . اۆتونوميالى اۋداننىڭ بۇگىنگى بولاشاعى پارتيانىڭ ۇلتتىق ساياساتىنىڭ ، رەفورما جاساپ ، ەسىكتى ايقارا شۋدىڭ ارقاسى ؛ بۇرىنعى باسشىلىق القاسىنىڭ شوگەلدىلىكپەن جۇمىس جۇرگىزىپ ، ورامدىلىقپەن ءىس باسقارىپ ، ەتەنە ىنتىماقتاسۋىنىڭ ناتيجەسى ؛ ءار ۇلىت حالقىنىڭ شىنايلىلىق ءسيتىلىن ساۋلەلەندىرىپ ، ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءومىر ءسۇرىپ ، جاپالىلىقپەن كۇرەسۋىنىڭ جەمىسى ، ونەركاسپتى بەرىك ۇستاپ ، وبيەكتى اشىپ ، اۆتونوميالى اۋدان شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن تەزدەتۋدىڭ تابىسى بولماق .}

ەگەردە 1998 – جىلعى كوشىقون كەزىندە ، اقسايلىقتاردان ىرعىن تۇرمىستىڭ قانداي ەكەندىگىن سۇراساڭىز ، بالكىم ادامدار بۇعان ءداپ باسىپ جاۋاپ قايتارا المايتىن . ال ون جىلدان كەيىن ، بۇگىنگى كۇنى اقسايلىقتاردان باياشاتتى تۇرمىس نە ەكەندىگىن سۇراي قالساڭىز ، ولار يدەيامىز ازات بولدى ، كوز ايامىز كەڭەيدى ، ارماندايتىنىمىز كوبەيدى ، جاراسىمدىلىقپەن دامىدىق – دەيدى . وسىبىر قاراپايىم سوزدەردەن – اق ولاردىڭ جۇرەك ءۇنىن سەزىنە الامىز . 1998 – جىلى ۆەلەسيپەت مىنۋ ءبىر كەزدەگى جاڭالىققا اينالسا ، ال قىسقا عانا بىرنەشە جىلدا ، موتوسيكىل مىنگەندەردى كوشەنىڭ ءار جەرىنەن كورۋگە بولاتىن بولدى ، سونىمەن 2008 – جىلعا كەلگەندە اۆتو كولىك العانداردا كوبەيىپ ، كوشەگە تاعىدا ءبىر ءسان قوسىلدى . وسىلايشا اقسايلىقتار اقىل پاراساتى مەن قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا باقىتتى تۇرمىسقا قول جەتكىزدى .

4 – ءبولىم : تىڭ تىرلىك

” اقساي ” — اۋدان قالاشىعىنىڭ كوشقونىمەن ، ارشىنداپ دامۋىمەن كوزگە ءتۇستى . كوشقون ساتىنە ساي ، اقسايدىڭ وڭىرلىك شارۋاشىلىعى عارشتاپ دامىپ ، 2002 – جىلى بۇكىل مەملەكەتتەگى ەگەيلەردىڭ قاتارىنان ورىن الدى .

دامۋ – ۇلتتار ءىسىن گۇلدەندىرەتىن ءبىرىنشى مىندەت . تاسماقتا كاسىبى جارىم عاسىردان بەرى اقسايدىڭ بىردەن – ءبىر ترەكتى كاسىبى بولاتىن ، وسىعان ساي تاسماقتا كاسىبىن كولەمدەندىرىپ ، بەيتاسماقتا كاسبىن جەدەل دامىتىپ ، ەكونوميكانىڭ جالپى قۋاتىن ارتتىرۋ ، اقسايلىقتاردىڭ كوشىپ ورنالاسقاننان كەيىنگى باستى قامال الار وتكەلى بولاتىن .

اقسايدى ” قۇدرەتتى ، جالىندى ” ەتىپ گۇلدەندىرۋ ءۇشىن ، بۇكىل اۋدان بويىنشا ” اۋداندى ونەر كاسپپەن الۋەتتەندىرۋ” ستراتەگياسىن بەرىك ورناتىپ ، مول تاسماقتا بايلىق قاينارىنا ارقا سۇيەي وتىرىپ ، دامۋدا وبيەكتىنى بەرىك ۇستاۋ ، كوشباسشى بولىپ الدا ءجۇرىپ ، وبيەكتىگە باستاماشىلىق ەتۋ ، اينالمالى جەتەكشىلىك ەتۋ دەگەن جاڭا تيپتەگى ونەركاسپتەندىرۋگە تاباندى بولىپ ، جوعارى جاڭا تەحنيكالى ونەركاسىپ باقشا رايونىن ، مەملەكەتىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن تاسماقتا ساۋدالاسۋ بازارىن قۇرىپ ، سەمونت زاۆودتى ، 300 مىڭ توننالىق تەمىر ۇنتاعىن سورتقا ايىرۋ زاۆودتى ، 20 مىڭ توننالىق جىلان بەدەرلى تاستى ۆەنيۆەرسال پايدالانۋ ، جىلىنا 300 مىڭ شارشى مەترلىك توسەنىش تاس وندىرەتىن تاس ماتەريالدار زاۆودتى سەكىلدى ءبىر سىپىرا جاڭا تۇرپاتتى بايلىق قاينارىندىق وبيەكتىلەر ارت – ارتىنان ورىن تەپتى . ءسۇيتىپ ونەركاسىپ قۇرىلىمىنىڭ جالاڭ بولۋ بەتالىسى بىرتىندەپ وزگەرىپ ، شارۋاشىلىق قۇرىلىمى كورنەكتى جاقسارىپ ، قازىنا قورلانا ءتۇستى .

{ نوبايلاما سۋرەت
2007 – جىلى بۇكىل اۋدان ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ جالپى قۇنى 561 ميليون يۋان بولىپ ، 1997 – جىلمەن سالىستىرعاندا % 338.4 ارتتى ؛ ونەركاسپتىڭ ۇستەمە قۇنى 175 ميليون يۋان بولىپ ، 1997 – جىلمەن سالىستىرعاندا % 318.8 ارتتى ؛ ونەركاسپتىڭ توتە قازىنا كىرىسىنە قوسقان ۇلەسى %80 تەن اسىپ ، ەكىنشى كاسپتىڭ حالىق شارۋاشىلىعىنداعى سالىستىرماسى %61 ىن ۇستادى . }

” مال شارۋاشىلىق ورنىقپاسا ، بۇكىل اۋداندا ورنىقتى بولمايدى ، ال مالشىلار اۋقاتتانباسا ، اۋدانىمىزدا بايىمايدى ” دەگەن يدەيانى بەرىك تىكتەي وتىرىپ ، مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىق باجىسىن كۇشىنەن قالتىرۋدان ءبىر جىل بۇرىن ، اۋدانىمىز 2004 – جىلى ەگىن – مال شارۋاشىلىق باجىسىن تۇگەلدەي كۇشىنەن قالتىردى . مال شارۋاشىلىق ۇلگى اۋدانى ، تابيعي جايلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ مەن قورعاۋ ، جەردى قورىپ ، جايلىمدى سونىلاندىرۋ قاتارلى جايلىمنىڭ نەگىزگى قۇرىلعىلى قۇرىلىس وبيەكتىسى ، شاپپالىق بازاسى ، اسىل تۇقىمدى مال ءوسىرۋ سەنتىرى ، ءسۇت ونىمدەرىن مانەرلەۋ سەكىلدى ءبىر ءبولىم كاسپتەردى سالالاندىرىپ ، ورىستە ءوسىرۋ ، قالادا بورداقىلاۋ ، بازاردا ساۋدالاسۋ ، مانەرلەپ ارتتىرۋدى ءبىر تۇلعا ەتكەن ءوندىرىس – تيجاراتى قالپتاستى .

{ نوبايلاما سۋرەت
بۇكىل اۋدانداعى ءىرى قارالار مەن ۇساق مالداردىڭ سانى 200 مىڭ 500 باس ، تۇياققا جەتىپ ، ناسىلدى مالدىڭ جالپىلاسىمدىلىعى %88 كە شىعىپ ، توبەلى قورادا ءتول الۋ سالىستىرماسى %82 تىن ۇستاپ ، مال شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋ سالىستىرماسى %43 تەن استى . }

2007 – جىلى 20 – تامىزدا ، اقساي اۋدانىنىڭ 2 – كەزەكتى ات بايگەسى جينالىسى حالقارالىق ولشەمدەگى بايگە الاڭىندا وتكىزىلدى . وسى ءۇش كۇندە 10 مىڭداعان قوناق قابىلداپ ، اقساي اۋدانىنىڭ ساياحات ىستەرىن جاڭا ءبىر دامۋ كەزەڭىنە كوتەرىپ تاستادى . ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ مايەگىن اقتارىپ ، سالت – سانا سالتىن اسىرىپ ، ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەگى ساياحات كاسىبىن كۇش سالا دامىتۋ ءۇشىن ، 2000 – جىلدان باستاپ، ايناكول ساياحات كورىنىس رايونى ، ۇلتتىق سالت – سانا باقشاسى ، جىڭعىلدى قويناۋىنداعى جابايى حايۋاناتتار مەن جابايى جامىلعىلار ەكولوگيالىق باقشاسى ، التىن تاۋ كولى سۋ ءۇستى ساۋىق – سايران باقشاسى قاتارلى ءتۇيىندى كورىنىس رايوندارى ارت- ارتىنان سالىنىپ ، قالتىن حالقارالىق ساياتشىلىق الاڭى مەن قانامبار مەملەكەت دارەجەلى تۇيەكيىك تابيعي قورىعى جوعارتىننىڭ ماقۇلداۋىنان ءوتتى . ءسۇيتىپ ساياحات كاسىبى ءۇشىنشى كاسپتىڭ تەز قارقىنمەن دامۋىنىڭ تىزگىنىنە اينالدى .

{ نوبايلاما سۋرەت
2007 – جىلى مەملەكەتتىڭ ءىشى – سىرتىنداعى ساياحاتشىلاردان 20 مىڭ ادامعا جۋىق قابىلداپ ، جىل سايىن ورتا ەسەپپەن %5 ارتتى . ۇلتتىق ساياحات كاسىبىنىڭ جەتەكشىلىگىندە ، ءۇشىنشى كاسپتىڭ حالىق شارۋاشىلىعىندا ۇستايتىن سالىستىرماسى %33 بولدى . }

” يدەيانى ازات ەتۋ ينجەنەرياسىن “جۇرگىزىپ ، ءتورت جىل ىشىندە باسشى كادرلاردان ، كاسپورىن باسقارۋشىلاردان ، كاسىپ جەتەكشىلەرىنەن 320 ادامدى دامىعان رايوندار مەن وزىق مەملەكەتتەرگە تەكسەرىپ ۇيرەنۋگە جىبەرىپ ، يدەيانى ازات ەتۋ تالقى قيمىلدارىن ەتەك الدىرىپ ، كادرلار مەن قاۋىمداردىڭ يدەياسىن ” دامۋ عانا بۇلجىماس قاعيدا ” دەگەن ورامدى ويعا شوعىرلاندىردى .

بۇكىل اۋدان كولەمىندە ” ادامداردىڭ بارلىعى وبيەكتىنى مىقتى ۇستاپ ، وبيەكتىنى كوزدەۋ ” دەگەن ەرشىمدى ەڭبەك ورتاسىن جاراتىپ ، ” سىرتقا شىعارا الۋ ، سىرتتان كىرگىزە الۋعا ” تاباندى بولىپ ، وبيەكتىنى تانىستىرۋ ، جارمەنكە اشىپ جارىستىرۋ قيمىلدارىن كەڭ كولەمدە ورىستەتكەندىكتەن ، ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋ ەڭبەگى جىل سايىن ەسەلەنىپ ، اقسايدىڭ شارۋاشىلىعىن شالقىتا بەردى .

{ نوبايلاما سۋرەت
2007 – جىلدىڭ سوڭىندا ، بۇكىل اۋداننىڭ ءوڭىرلىك ءوندىرىسىنىڭ جالپى ءونىم قۇنى 320 ميليون يۋانعا ، ونەركاسىپ ، اۋىل شارۋاشىلىق وندىرىستىك قۇنى 589 ميليون 987 مىڭ يۋانعا شىعىپ ، 1997 – جىلداعىدان جەكە – جەكە %356 جانە %327 ارتتى ؛ كىسى باسىندىق مەملەكەت ىشىندەگى وندىرىستىك جالپى قۇنى 39 مىڭ 641 يۋان بولىپ ، 1997 – جىلداعىدان %341 ارتتى ؛ قازىنا كىرىسى 1997 – جىلداعىدان %46 ارتتى ؛ كىسى باسىندىق قازىنا كىرىسى 1997 – جىلداعىدان %42 ارتتى؛ اۋىل – قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق ۇلەستىرمەلى كىرىسى 11 مىڭ 353 يۋان بولىپ ، 1997– جىلداعىدان %202 ارتتى ؛ مالشى – ديقانداردىڭ كىسى باسىندىق كىرىسى 6288 يۋان بولىپ ، 1997– جىلداعىدان %85 ارتتى ؛ حالىق شارۋاشىلىعىنداعى ءبىرىنشى ، ەكىنشى ، ءۇشىنشى كاسپتەردىڭ سالىستىرماسى 6 : 61 : 33 قاتىناسىنا تەڭشەلدى . وسىلايشا بۇكىل اۋداننىڭ شارۋاشىلىق قۇرىلىمى ونان ارى جاقساردى . }

5 – ءبولىم : ەپيلوگ

ءار قانداي ءبىر تاريحتىڭ سان اسۋلاردان اسىپ ، قيىن – قىستاۋلاردان وتەتىنى حاق . 1998 – جىلدان 2008 – جىلعا دەيىنگى ، كوشىپ وتىراقتاسقان ون جىل ، اقساي قۇرىلعان 54 جىلدان بەرگى دامۋى ەڭ تەز بولعان ون جىل بولدى . ءار ۇلت حالقىنىڭ ” ۇلتتار ىنتىماعى جىرىن ” اسقاقتاتا شىرقاعان اۋەندەرى شار تاراپقا تارالىپ جاتتى ؛ قايتپاس قايسار ، ماشاقاتتى كۇرەس رۋحتارى ءتورى كەڭ ءۇيى ، وقيتىن مەكتەبى ، داۋالاناتىن شيپاحاناسى ، قارتايعاندا كۇتىمگە الىناتىن ورنى ، ەڭبەگىنىڭ ونبەگى بار بولۋ اسىل ارماندارىن رەلدىققا اينالدىردى ؛ جاراسىمدى حالىق وركەنيەتى ءوز قۇدىرەتىمەن باسقالاردىڭ تاڭدايىن قاقتىردى ؛ ەرشىمدى ەڭبەكتەرى مەن اقىل – پاراساتتارى ارقىلى ىرعىن تۇرمىسقا كەنەلدى . 2002 – جىلدان بەرى ، اقساي اۋدانى ىلگەرىندى – كەيىندى ” بۇكىل مەملەكەتتىك ۇلتتار ىنتىماعىن ىلگەرلەتۋدەگى وزات كوللەكتيۆ ” ، ” مەملەكەت دارەجەلى تازا قالا ” ، ” مەملەكەت دارەجەلى باۋ- باقشالى قالا ” ،” بۇكىل مەملەكەتتىك قالانى باۋ – باقشالاندىرۋداعى ىلعارى كوللەكتيۆ ” ، ” جۇڭگوداعى ءومىر ءسۇرۋ ورتاسىنىڭ ۇلگىسى ” دەگەن مەملەكەتتىك ماراپاتتاۋلارعا يە بولسا ، ال ولكە جاعىنان ” ۇلتتىق ىنتىماقتاعى ىلعارعى اۋدان ” ، ” اۋقاتتانۋداعى ىلعارعى اۋدان ” ، ” قوستى قولداۋداعى وزات اۋدان ” ، ” رۋحاني وركەنيەتتەگى ىلعارعى اۋدان ” ، ” ولكەدەگى 1 – دارەجەلى ەسىرتكىسىز اۋدان ” دەگەن داڭقتاردى ەنشىلەدى .

{ ءتول ءسوز ج ك پ اقساي اۋداندىق كوميتەتىنىڭ شۋجيى لي يۇڭجۇن :

اقسايدىڭ دامۋ وزگەرىسى ، پارتيانىڭ ۇلتتىق ساياساتى مەن حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ساياساتىنىڭ ۇلى جەڭىسىن تولىق ايگىلەپ ، اقساي حالقىنىڭ جالپى اۋقىمدى يگەرىپ ، جاپالىلىقپەن قۇلشىنىپ ، تالىقپاي ۇمتىلىپ ، ماڭداي الدىلىققا قول سوزعان داۋىرلىك رۋحتارىن بەينەلەپ بەردى . جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعىندا ، دامۋدىڭ ، ىنتىماقتىلىقتىڭ تۋىن بيىك كوتەرىپ ، ادامدى ارقاۋ ەتىپ ، ءجان – جاقتىلى دامىپ، ءداۋىر تەگەرشىگىمەن العا ىلگەرلەپ ،تالىقپاي تالپىنعاندا عانا ۇلتتىق رايون تاريحي بەلەستەن بوگەتسىز اسىپ ، ءار ۇلت ىنتىماقتاسا ىلگەرلەپ ، جاراسىمدىلىقپەن دامىپ ، بىرلىكتە كوركەيىپ ، بۇداندا نۇرلى بولاشاقتى قولعا كەلتىرۋىنە بولادى . ءيا ، اقساي نە بارى ون جىلدا ، مەملەكەتىمىزدەگى ۇلتتىق رايونداردىڭ ىشىنەن تۇڭعىش رەت اۋىل – قالاشىقتانۋ دەڭگەيى ءبىرشاما جوعارى ۇلتتىق اۋدان بولدى ؛ وسىلايشا ” كەدەيلىك قالپاعىنان ارىلۋ ، دوڭگەلەك داۋلەتتىلىككە قول جەتكىزۋ ، باي – باياشاتتى ىرعىن تۇرمىس كەشىرۋ ” دەگەن تار جول ، تايعاق كەشۋلەردە دامۋعا سۇيەنىپ كەرەگەسىن كەڭ جايعان اۆتونوميالى اۋدان ، بۇگىن مىنە دامۋ ارقىلى جاراسىمدىلىق قۇرىپ ، ال جارسىمدىلىق ارقىلى گۇلدەنىپ – كوركەيدى . ەندىگى ون جىلدا ، كەڭ كوسىلگەن كەرىمسال جەرى بار اقساي ەلى عىلمي دامۋ كوزقاراسىن قالت جىبەرمەي دايەكتىلەندىرىپ ، جاراسىمدى قوعام قۇرۋ دەگەن ۇلى جۇمىستا ءوز كەلبەتىن كورسەتىپ ، گۇلدەنىپ – قۇلپىرعان شۇعىلالى تابىسىن جالعاستى جىرلاي بەرمەك !

دايىنداعان: ادىلبەك قابيا ۇلى

كەلۋقاينارى:جۇڭگو قازاق راديو تورابى



پىكىر قالدىرۋ

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ