بايشەشەك

كوكتەمدە ەڭ العاش بوي كوتەرەتىن گۇل – بايشەشەك. سوندىقتان ونى كوكتەمنىڭ جارشىسى دەپ اتايمىز.

« قىزىل كىتاپقا» ەنگەن وسى كىشكەنتاي عانا گۇلدىڭ كۇلتەلەرى كوپتەگەن اۋرۋعا شيپا ەكەنىن بىلەسىز بە؟

وكپە تۋبەركۋلەزى، برونحيت پەن قۇرىسپا اۋرۋلارىندا بايشەشەكتىڭ تامىرىن سۇتكە ءپىسىرىپ بەرۋگە بولادى دەسەدى. ال تامىر ساباعى مەن جاپىراعىنىڭ قايناتپاسى بۋىن اۋرۋلارىنا ەم. سونداي- اق ونىڭ قاقىرىق تۇسىرەتىن، نەسەپ ايدايتىن، ازداپ ءىش جۇرگىزەتىن دە قاسيەتى انىقتالىپ وتىر. ول سونداي- اق قان قۇرامىن جاقسارتىپ، ىشەك سەكرەتسياسى مەن تاماق بەزدەرىنىڭ قىزمەتىن قالىپتى جۇيەگە تۇسىرەدى، دەپ جازادى زامانا.

فيتوتەراپيەۆتەر ونى اق قان اۋرۋىن ەمدەۋگە قولدانۋعا بولادى دەيدى. ول ءۇشىن ءساۋىر ايىنىڭ ورتاسىنا دەيىن بايشەشەكتىڭ گۇلى مەن تامىرىن الىپ، كەپتىرۋ كەرەك. سوسىن ۇنتاقتاپ، 100 گرامىن جارتى كيلو بالعا ارالاستىرادى. مۇنى اق قان اۋرۋىنا ۇشىراعان ادامعا كۇنىنە ءبىر شاي قاسىقتان 3 رەت، سىرقات جاعدايى جاقسارعانشا ىشكىزەدى. ۇنتاقتىڭ 1 اس قاسىعىن جارتى ليتر قىزىل شاراپقا سالىپ، ۇستىنە 100 گرامم بال قوسىپ، 4-5 كۇن تۇرعىزىپ، كۇنىنە 3-4 رەت استان جارتى ساعات بۇرىن 1 شاي قاسىقتان ىشكىزسە دە وڭدى اسەرى بولاتىن كورىنەدى. ەمدەۋ مەرزىمى – 3 اي.

كوكتەم كەلگەنىن ءبىلدىرىپ، قىر مەن قىراتتا گۇلدەپ جاتقان وسى كىشكەنتاي عنا نازىك گۇلدىڭ وسىنداي كەرەمەت شيپالى قاسيەتتەرى بار ەكەن. دەگەنمەن بايشەشەكتىڭ ەمدىك قاسيەتى ءالى تولىق زەرتتەلىپ بىتپەگەن. جاس عالىم داريا ساتىبالديەۆا بىرنەشە جىلدان بەرى بايشەشەكتەردى ساقتاۋ جانە كوبەيتۋ باعىتىندا ىزدەنىپ كەلەدى. زەرتتەۋ بارىسىندا بايشەشەكتەن الىنعان ەكستراكتتاردىڭ قاتەرلى ىسىك جاسۋشاسىنىڭ وسۋىنە قارسى اسەرى بار ەكەنىن انىقتاپتى. «بايشەشەكتەن الىنعان ەكستراكتتاردىڭ ەكى ءتۇرلى ىسىك كلەتكالارىنىڭ وسۋىنە قارسى اسەر ەتەتىنىن انىقتادىم. ول ىسىك كلەتكالارىنىڭ ءوسۋىن تەجەيدى. سەبەبى بايشەشەكتىڭ قۇرامىندا وتە جوعارى مولشەردە ىسىكپەن كۇرەسەتىن گالل جانە حلوروگەن قىشقىلدارى بار. باسقا دا بيولوگيالىق بەلسەندى زاتتار جەتەرلىك» ، – دەيدى جاس عالىم.

ال شىمكەنتتىك فيتوتەراپيەۆت گۇلميرا وسپانوۆا بۇل گۇلدىڭ كۇلتەلەرى اس قورىتۋ جولدارىنىڭ جۇمىسىن جاقسارتىپ، ونداعى بارلىق كەسەلدى كەتىرەتىنىن ايتادى. حالىق ەمشىسى بۇل كۇلتەلەردى سپيرتكە تۇندىرۋ ارقىلى باسقا دا كەسەلدەرگە شيپا بولاتىن ءدارى جاسايدى.

بۇيرەك ۇستى بەزىنىڭ جۇمىسى بۇزىلعاندا بايشەشەكتەن تۇنبانى ءۇي جاعدايىندا دا ازىرلەۋگە بولادى ەكەن. ونىڭ 80 دانا كەپتىرىلگەن كۇلتەسىن جارتى ليتر اراققا سالىپ، بەتىن جاقسىلاپ جاۋىپ، 40 تاۋلىككە كۇن ساۋلەسى جاقسى تۇسەتىن جەرگە قويۋ كەرەك. بەلگىلى ۋاقىت وتكەندە ونى ءسۇزىپ الىپ، سالقىن ءارى قۇرعاق جەردە ساقتاۋعا بولادى. بۇل تۇنبانى تاۋسىلعانشا كۇنىنە 3 رەت استان 20 مينۋت بۇرىن 20 تامشىدان ءىشىپ جۇرسە، وڭدى ناتيجەسى بايقالادى. ونى از مولشەردە بالمەن ارالاستىرىپ قابىلداۋعا دا رۇقسات.

قىشىما، قوتىر، ءىرىڭدى جارا، باسقا دا تەرى اۋرۋلارىندا بايشەشەكتىڭ تامىرىنان تۇنبا ازىرلەي الاسىز. ول ءۇشىن كەپتىرىلگەن 50 گرامم تامىرىن 1 ليتر سپيرتكە سالىپ، 1 اي تۇندىرۋ كەرەك. اراكىدىك شايقاپ تۇرعان ابزال. ونى تەرىنىڭ پروبلەمالى جەرلەرىنە تولىق جازىلعانشا كۇنىنە 1-2 رەت جاعۋ كەرەك.

مىنە، كوكتەم لەبىن الا كەلەتىن كىشكەنتاي عانا بۇل وسىمدىكتىڭ وسىنداي پايداسى مەن شيپاسى بار. دەگەنمەن ونىڭ « قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەنىن تاعى دا ەستەرىڭىزگە سالامىز. قازاقستان زاڭناماسىندا بايشەشەكتى جۇلعاندار ءۇشىن اكىمشىلىك قانا ەمەس، قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك تە قاراستىرىلعان. رۇقساتسىز جۇلىنعان ءاربىر بايشەشەك ءۇشىن 0,5 ا ە ك (ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش) كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى.

دەرەككوز: قازاقپارات

 



پىكىر قالدىرۋ

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ