دومبىرادا شەبەر ويناپ ۇيرەنۋدىڭ 6 جولى

دومبىرا – باعزى زامانداردان بەرى كەلە جاتقان قازاقتىڭ ۇلتتىق مۋزىكالىق ىشەكتى اسپابى.

عاسىرلار ءوتىپ، زامان اعىمى اۋىسىپ، ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتى، ءستيلى وزگەرگەنىمەن، دومبىرانىڭ قازاق حالقى ءۇشىن الاتىن ورنى وزگەرمەيدى. «ناعىز قازاق قازاق ەمەس، ناعىز قازاق – دومبىرا» دەپ بەكەر ايتىلماسا كەرەكتى. باسقاشا ايتقاندا، «دومبىرا» مەن «قازاق» ەگىز ۇعىم. اسپاپتا ويناپ ۇيرەنۋ ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، ادامعا ىنتا، جىگەر جانە تالپىنىس كەرەك ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. جانىڭىز قالاماسا، ونى سىزگە ەشكىم دە كۇشتەپ ۇيرەتە المايدى. ەكىنشىدەن، بۇل اسپاپتا ويناپ ۇيرەنۋ ءۇشىن ارنايى ماماندارعا نەمەسە دومبىرانى جەتىك بىلەتىن تانىسىڭىزعا جۇگىنگەنىڭىز ابزال. دومبىرا – وڭاي يگەرىلە سالاتىن اسپاپ ەمەس. ونى ۇيرەنۋدىڭ وزىندىك ءادىسى، ءتاسىلى بار. تەك بويىندا تالانتى، قۇلشىنىسى بار جاندار عانا بۇل اسپاپتى وزدىگىنەن يگەرە الادى. ول ءۇشىن:

1. ەڭ الدىمەن، اسپاپتى دۇرىس تاڭداي ءبىلۋ كەرەك. ءيا، بۇگىندەرى دومبىرانى ساتىپ العىسى كەلەتىن ادام ونى كەز- كەلگەن بازاردان، مۋزىكالىق اسپاپتار دۇكەنىنەن تابا الادى. الايدا ماماندار ۇلتتىق اسپاپتى ارنايى شەبەرحانادان ساتىپ الۋعا كەڭەس بەرەدى. دومبىرانى جاساۋشىلار سىزگە دۇرىس تاڭداۋ جاساۋعا كومەكتەسىپ قانا قويماي، اسپاپتى تەز يگەرۋدىڭ جولدارىنا نۇسقايدى. ودان بولەك، شەبەرحانادان ءسىز ساپاسى سىن كوتەرەتىن ناعىز دومبىرانى قولجەتىمدى باعادا الا الاسىز. ال دەلدالداردىڭ تاۋاردىڭ ۇستىنەن اقشا قوساتىنىن ءوزىڭىز دە بىلەسىز.

2. دومبىراڭىز قولىڭىزدا ما؟ ەندەشە اسپاپتى دۇرىس ۇستاۋدى ۇيرەنۋ قاجەت. ول ءۇشىن ارقاڭىزدى تىك، يىعىڭىزدى ەركىن ۇستاپ، وڭ اياعىڭىزدى سول اياعىڭىزدىڭ ۇستىنە قويىپ، اسپاپتى ىڭعايلاستىرىپ قويىپ الۋىڭىز قاجەت. وسىنداي وتىرىسپەن كۇنىنە كەم دەگەندە 10-15 مينۋت اينانىڭ الدىندا وتىرىپ جاتتىققان ابزال دەيدى دومبىرا ۇستازدارى. وسىلايشا ءسىز وتىرىسىڭىزعا سىرت كوزبەن قاراپ، كەمشىلىكتەرىڭىزدى تۇزەي الاسىز.

3. ەندىگى قادام – دومبىرا قۇلاعىن بۇراپ ۇيرەنۋ. دومبىرادا وڭ جانە سول بۇراۋ ءتۇرى بولادى. اندەر مەن كۇيلەردىڭ باسىم بولىگىندە وڭ بۇراۋ قولدانىلادى. وعان قويۋ ءۇشىن الدىمەن دومبىرانىڭ ۇستىنەن ساناعاندا بەسىنشى پەرنەسىن تاۋىپ الۋىڭىز قاجەت. بەسىنشى ىشەكتىڭ نوتاسى استىڭعى اشىق ىشەكتىڭ نوتاسىمەن بىردەي بولۋى شارت. ونى اسپاپتىڭ قۇلاعىن بۇراۋ ارقىلى ىزدەپ، كەلتىرەسىز.

4. كەلەسى قادام – قاقتىعىستاردى ۇيرەنۋ. تومەن قاعىس بەس ساۋساعىڭىزدى جيناقتاۋ ارقىلى، سۇق ساۋساقتىڭ تىرناعىمەن، بىلەكتىڭ سالماعىمەن تومەن قاراي قاعۋمەن جۇزەگە اسادى. جوعارى قاعىستىڭ بۇدان وزگەشەلىگى – ىشەكتى باس بارماقتىڭ كومەگىمەن قاعاسىز. قاعىس تۇرلەرىن قولىڭىز ابدەن جاتتىققانشا قايتالاڭىز.

5. ەندىگى كەزەك – نوتا ۇيرەنۋدە. نوتا بىلمەسە دە، قۇدايدىڭ بويىنا دارىتقان دارىنىمەن، ىنتاسىمەن دومبىرانىڭ قۇلاعىندا ويناپ كەتكەن داۋلەسكەر كۇيشىلەر دە بارشىلىق. ماسەلەن، بۇرىنعى زاماندا دومبىرا ۇيىرمەسى دە، ونى ۇيرەتەتىن ۇستازدار دا بولماعان. دەسە دە، قۇرمانعازى ساعىرباي ۇلى، دينا نۇرپەيىسوۆا سالىپ كەتكەن سارا جولمەن كەيىننەن كەنەن ازىربايەۆ، جامبىل جابايەۆتار ءجۇرىپ ءوتتى. جامبىل جابايەۆتىڭ وقۋ وقىماعانى تاريحتان بەلگىلى. تەك جامبىل اتامىز سەكىلدى دارىندى بولۋ باقىتى ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرماعان. سول سەبەپتى ءوز كۇشىڭىزگە سەنىپ، ەڭبەكتەنگەنىڭىز ابزال.

6. قاعىس جانە نوتا تۇرلەرىن بىلسەڭىز، كەز كەلگەن ءاندى دومبىراعا سالىپ ورىنداي الاسىز. ەڭ باستىسى، باستاعان ءىسىڭىزدى ورتا جولدان تاستاماڭىز. تالابىڭىز ۇشتالا بەرسىن!

دەرەككوز: قازاقپارات

 



پىكىر قالدىرۋ

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ