دومبىرا ساتىپ الۋشىلارعا كەڭەس

قازىرگى تاڭدا نارىقتا الۋان تۇستەگى، تۇردەگى جانە ساپاداعى دومبىرالار كوبەيىپ كەتكەندىگىن بىلەمىز.

سوندىقتان وزىنە دومبىرا العىسى كەلگەن ادام قايسىسىن تاڭدارىن بىلمەي جاتادى. ساپالى دا، جاقسى اسپاپ تاڭداۋ ءۇشىن بىلىكتى مۋزىكانتتاردىڭ، دومبىراشىلاردىڭ، قىل اياعى دومبىرا ۇيرەنۋ ۇيىرمەسىنىڭ ءمۇعالىمىنىڭ كەڭەسىنە جۇگىنىپ جاتامىز. ول، ارينە، دۇرىس-اق. ايتالىق، ءسىز اسپاپ تاڭداعان كەزدە جانىڭىزدا كەڭەس ايتار بىلىكتى ساراپشى مامان بولماي قالدى، وسىنداي جاعدايعا قايتپەكسىز؟

ءدال وسى جاعدايعا تاپ بولعان ادامدار ءۇشىن مەن ءوزىمنىڭ ازدى-كوپتى ساز اسپاپتارىن جاساۋشى شەبەر رەتىندەگى ۇزىن جىلدىق تاجىريبەمنەن ەكشەلەنگەن كەڭەسىمدى ايتقىم كەلىپ وتىر. ارينە وسى ماقالامنىڭ اياسىنا بارلىق كەڭەستەرىمدى سىيدىرۋىم قيىن شارۋا.

دەيتۇرعانمەن، كاسىبي ءبىلىم مەن تاجىريبەسىز دە اسپاپتىڭ كوپە-كورىنەۋ كەمشىلىكتەرىن انىقتاۋعا بولاتىن تاسىلدەرمەن بولىسكەندى ءجون كوردىم. ءدال وسى تۇستا مەنىڭ كەڭەستەرىمنىڭ دەنى ساز اسپاپتارىن جاساۋشى شەبەردىڭ كوزقاراسىنان تۋىندايتىندىعىن ەسكەرتە كەتكىم كەلەدى. بالكىم، ورىنداۋشىلار، دومبىرا ويناۋدى ۇيرەتەتىن ۇستازدار دومبىرانى ويناۋدان تۋىندايتىن تالاپتارعا قاتىستى ءوز اقىل- كەڭەستەرىن بەرە جاتار، ونى دا ەسكەرۋسىز قالدىرماعايسىز.

وسى ماقالادا قولدانىلعان تەرميندەردىڭ بارلىعى سىزگە تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن، الدىمەن تومەندەگى دومبىرا قۇرىسىلىنىڭ سىزباسىنا ءبىر كوز سالىڭىز.

ادامداردىڭ تالعامى ءارتۇرلى بولعاندىقتان، دومبىراعى قويار ەڭ نەگىزگى تالاپ ونىڭ ءۇنىنىڭ تازالىعى، قانىقتىعى، دىبىس بوياۋى كوڭىلىڭىزدەن شىعۋى كەرەك. ودان كەيىن بارىپ مىنا ماسەلەلەرگە كوڭىل بولسەڭىز بولادى:

دوبىرانىڭ موينىنىڭ تەگىستىگىنە كوز جەتكىزگەن ءجون. دومبىرا موينى وقتاي ءتۇزۋ بولۋى كەرەك. ياعني، قاقپاق پەن مويىن ءتۇزۋ سىزىقتىڭ بويىنا ورنالاسۋى قاجەت. ول ءۇشىن دومبىرانىڭ موينىنا شاناق جاعىنان مىلتىقتىڭ قاراۋىلىن كوزدەگەندەي قارايسىز. دومبىرا موينى شالقايعان نەمەسە كەرىسىنشە ەڭكەيگەن بولسا، بۇراڭ جانە قيسىق بولسا، ونداي دومبىرادان بىردەن باس تارتىڭىز.

  دومبىرا موينىنىڭ قاق ورتاسىندا ۇزىنىنان قاتتى اعاشتان سالىنعان وزەكتىڭ بولعانى دۇرىس. سەبەبى بۇل وزەك ۋاقىت وتە كەلە مويىننىڭ ءيىلىپ كەتپەۋىنە سەبەپشى بولادى.

  دومبىرانىڭ قۇلاق بۇراۋىن كەلتىرىپ ءبىراز شەرتىپ كورىڭىز. ەگەر قۇلاق بۇراۋى اۋىتقىپ كەتىپ وتىرسا، بالكىم كەمشىلىك قۇلاقتا بولار. سوندىقتان، قۇلاق بۇراۋى دۇرىس بولۋى ءۇشىن، قۇلاق قاتتى اعاشتان جاسالىپ، ۇياشىققا تەگىس ورنالاسقان بولۋى كەرەك. ونداي بولماعان جاعدايدا دومبىرانىڭ قۇلاق بۇراۋى تۇراقسىز بولادى.

دومبىرانى سىرتتاي اينالدىرا ءبىر قاراپ شىعىڭىز. اسپاپتىڭ ونە بويىندا ەشقانداي جارىقتار، سىزاتتار، شىتىناۋلار سياقتى كەمىستىكتەرى بولماعانى جاقسى. تاجىريبەلى شەبەردىڭ قولىنان شىققان دومبىردا اتالعان كەمشىلىكتەر كەزدەسە بەرمەيدى.

قوس ىشەكتى جەكە-جەكە، ءاربىر پەرنەنى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن باسىپ تۇرىپ قاعىپ كورىڭىز. دىبىس ءار پەرنەدە ەشبىر دىزىلسىز تازا، تۇنىق شىعۋى شارت. دىزىلداعان دىبىس ادەتتە ىشەكتىڭ ءسىز باسىپ تۇرعان پەرنەدەن باسقا پەرنەگە ءتيۋىنىڭ سالدارىنان شىعادى. ونى دومبىرانىڭ كەمشىلىگى، اقاۋى دەپ ساناڭىز. حالىق اراسىندا كەڭىنەن تارالعان تەنور دومبىرانىڭ موينىنىڭ ۇزىندىعى، ناقتىراق ايتقاندا شايتان تيەك پەن ون توعىزىنشى پەرنە ارالىعى 48 سانتيمەتر بولعانى ءجون.

دومبىرا ىشەگى قاقپاق بەتىنەن تىم بيىك ورنالاسسا، وندا ول تەحنيكالىق تۇرعىدا شەبەر ويناۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ، جاعىمسىز شاشىراڭقى دىبىس بەرەدى. ەگەر كەرىسىنشە ىشەك قاقپاققا وتە جاقىن ورنالاسسا، وندا دىبىس ازايىپ، پەرنەلەرگە ءتيىپ دىزىل پايدا بولادى. سوندىقتان، ون توعىزىنشى پەرنە تۇسىنداعى قاقپاق پەن ىشەكتىڭ ارا قاشىقتىعى شامامەن 6-7 م م بولۋى ءتيىس.

ىستىق كۇن استىندا، ايازدىڭ ىزعارىندا كوشەدە تۇرىپ ساتىلعان ساز اسپاپتارىنىڭ ۋاقىت وتە كەلە مويىندارىنىڭ ءيىلۋى، قاقپاقتىڭ ىشىنە قاراي ءتۇسىپ كەتۋى، شاناقتىڭ جارىلۋى سياقتى اقاۋلارى پايدا بولۋى مۇمكىن.

الداعى ۋاقىتتا دومبىرا ساتىپ الىپ جاتساڭىز، وسى كەڭەستەر از دا بولسا سىزگە كومەگىن تيگىزەر دەگەن ۇمىتتەمىن.

قازاق ۇلتتىق ساز اسپاپتارىن جاساۋشى شەبەر نۇرلان ابدراحمان،

دەرەككوز:  zhetigen.kz4

 

说点什么

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ