بالام ، مەنى كۇناكار ەتە كورمە

امانسىڭ با بالام ؟ قاربالاستىقتان كەلە الماساڭ دا امان – سالەم جاساپ قايتۋعا نەمەرەلەرىمدى جىبەرگەنىڭە كوپ راحىمەت . قىزىمەت قاربالاستىعىنداعى سەن عانا ەمەس اۋىلدا جاتقان مۇنداعى ەل دە اعارىپ اتقان تاڭمەن تالاسىپ تىرلىكتىڭ قامىن جاساپ ، ۋاقىت دەيتىن توقتاماس تولقىنمەن جارىسىپ كەپ جاتادى . وعان قاراعاندا ارقانداۋلى اتشا قىزىمەت دەيتىن قاعىلعان قازىقتان الىستاپ كەتەر دارمەن سەندە قايدان بولسىن ! ءيا ، بالام ، قازىر ءتۇن ورتاسىنان اۋىپ بارا جاتىر ، سىرعىعان ۋاقىت ءبىر سىلكىنسە كوپ كەشىكپەي جارىق ەتىپ تاعى ءبىر تاڭنىڭ شەتى سوگىلەتىن شىعار .دەسەدە ءتۇن شىمىلدىعىن جايعان وسىناۋ ورتادا اۋىر ويدىڭ ايازىنا قارىلىپ ، كوز شىرىمىن الۋعا شاماسى كەلمەي وتىرعان مۇمكىن مەن عانا شىعارمىن .ارينە ، بۇلاي دەسەم مەنى اجال القىمداپ جاتىر ەكەن دەپ قورقا كورمە ، ازىرشە ونداي حالگە تۇسە قويعان جوقپىن.شەشەڭنىڭ دە جاعىدايى دا جاقسى . ول اۋەلى نەمەرەلەرى كەلگەن كۇننەن باستاپ كوزىنە كۇلكى ۇيىرىلىپ ، كورشىلەردەن كورىمدىك سۇراپ بار ءتاتتى – دارمەگىن نەمەرەلەرىنىڭ اۋزىنا توسەپ ابىگەرلەنىپ ءجۇر… بالام ، نەمەرەلەرىم كەلگەلى قۋانىشپەن قوسا كوڭىلىمە ءبىر كولەڭكە ىرگەسىن جايىپ ، وزەگىمدى ۇرەي دەيتىن وتقا يتەرىپ قويار ەمەس.سوندىقتان دا وسىناۋ ءولى تىنىشتىققا شومعان ورتادا ءوز وتىما ءوزىم ورتەنىپ كەتۋگە شاق قالىپ وتىرعان جايىم بار . سول وتقا ورانعان دەرتىمدى وشىرە الماي، اقىرى وزىڭە حات جازۋدى ءجون كوردىم… شىنىمدى ايتسام نەمەرەلەرىمدى قۇشاعىما العانىممەن قۇشىرلانىپ سۇيە المادىم ،ولارمەن ءتىل تابىسىپ اتالىق مەيىرىمدى توگە المادىم ، ايتەۋىر كەۋدەمنەن كەرى يتەرگەن ءبىر سالقىندىق نەمەرەلەرىمدى ماعان جاقىنداتپاي – اق قويدى. .سونىمەن ءبىر سارايدا تۇرعان ەكى ەلدىڭ ەلشىسىندەي ءجون سۇراسۋدان ارى اسا الماي ، نە ءتىلىم جەتىپ تۇسىنىسە الماي ماسقارالىقتىڭ ۇلكەنىن كورىپ وتىرمىن … بىلەمىن ، وڭ – سولىن ايىرا قويماعان كىشكەنتاي نەمەرەلەرىمنىڭ ەشقانداي كىناسى جوق . ايتسەدە ، بالالارىڭنىڭ قازاقتىعىنا ، اتا ءتىلى مەن ءداستورىنە قيانات جاساپ ، ولاردى وزگە تىلگە ويلانباستان تەلىپ وتىرعان سەنىڭ وقىعانى مەن توقىعانى بار وقىمىستى ەكەنىڭە ، نە بولماسا ۇلتىڭ ءۇشىن جۇرەگىن جۇلىپ بەرەر وپادار ۇل ەكەنىڭە كۇماندانىپ وتىرمىن. ونىڭ ۇستىنە نەشە عاسىر بويى قان كەشىپ ، قىلىش جاستانىپ ، اقتابان شۇبىرىندى تاعدىردى باسىنان وتكىزىپ ەلى مەن جەرىن ، ءتىلى مەن ءدىنىن قورعاپ قالعان اتا – باباڭنىڭ ارمانى – بارشا قازاقتى ءبىر تۋدىڭ استىنا جيناپ ، كەرەگەسى كەڭ ، باسقالارمەن تەرەزەسى تەڭ ەل ەتىپ قۇرىپ شىعۋ ەدى عوي.سول بابالارىڭنىڭ ارمانىن اياققا تاپتاپ نەمەرەلەرىمدى انا تىلىنەن ايىرىپ ، اداستىرىپ ، بوتەن ءتىلدىڭ بوساعاسىنان تەلمەڭدەتكەنىڭ نە قىلعانىڭ ؟… بالام ، مەن وسىلاي دەپ ايتسام مۇمكىن سەن بارلىعى دا جان باعىس ءۇشىن عوي دەپ سىلتاۋ ايتاتىن شىعارسىڭ .؟ الايدا سەن ءوز ۇلتىنىڭ ءتىلى مەنءداستورىن زەرتتەپ ، جۇيەلەپ دامىتاتىن ۇلىتجاندى ۇرپاق تاربيەلەگەننىڭ ورنىنا ، كەرىسىنشە ءوز ۇلتىن ، ءتىلىن ، ءدىنىن ، سالىت – ءداستورىن بىلمەيتىن ، بىلگىسى دە كەلمەيتىن قۇر كەۋدە ، تاكاپپار ، تامىرسىزجاڭاءبىر وركەندى جەتىلدىرىپ شىققانىڭ – قازاق حالقى ءۇشىن ەڭ ۇلكەن قاسىرەت ەكەنىن نەگە تۇسىنبەيسىڭ ؟ قاسىرەت ەمەي نە ؟ الەمنىڭ ءار قيىرىندا تاعدىرىڭ تەپكىسىمەن تەنتىرىپ كەتكەن ازعانا قازاق قۇلقىننىڭ قۇلى بولىپ ، ءار ءتىلدىڭ جىرتىسىن جىرتىپ ، باس- باسىنا جەم تەرىپ كەتسە ، اتاڭ قازاقتىڭ ءتىلىن كىم سويلەيدى ، كىم قورعايدى ، كىم زەرتتەيدى ؟ ءتىلى مەن ءدىلىنەن ءنار الماعان جاس بۋىن ەرتەڭ ەلدىڭ جىرتىعىن جامايدى دەگەنگە كىم سەنەدى ؟… ونىڭ ۇستىنە كىم بولسادا نەشە ونداعان ۇلتتىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىن جۇرەگىنە ۇيالاتقانىمەن ءوز ۇلتىنىڭ ءتىلى مەن مادەنيەتىنەن دىم بىلمەيتىن بولسا – ول ءبارىبىر باسقالار كوزگە ىلمەيتىن قوراش ادام رەتىندە قالاتىنىن بىلمەسەڭ كەرەك . سول ءۇشىن نەمەرەلەرىمە قانشا ۇلتتىڭ ءتىلىن ۇيرەتسەڭ دە ءوز حالقىنىڭ ءتۇيىر ءسوزىن تۇسىنەر دارىن سيلاي الماساڭ – سەنىڭ ادامدىعىڭ مەن ازاماتتىعىڭ مەن ءۇشىن ءبىر تيىندىق قۇنى جوق ەكەنىن ايتقىم كەلەدى… ە، ۇلىم -اۋ ، نە دەسەم ەكەن ساعان ، كۇنى كەشە عانا نەمەرەلەرىمە امانداسا كەلگەن زامانداستارىمنىڭ الدىندا انا ءتىلىندە ءبىر اۋىز امان – سالەم جاساي الماي ، باسقا تىلدە سايراپ وتىرعان نەمەرەلەرىم ءۇشىن قىرىمنان قىسىلدىم – اۋ كەپ … ال زامانداستارىم كەتەرىندە قالجىڭعا سۇيەسەدە :”مىنا بالالار سەنىڭ نەمەرەلەرىڭ ەمەس ەكەن ، قايداعى ءبىر تامىر – تانىسىڭنىڭ بالالارىن شاقىرىپ اكەلىپ ءبىزدى الداعانىڭ نە ؟ونىڭ ۇستىنە سەنىڭ ۇلىڭ ۇلكەن زيالى تۇرسا ، ودان تۋعان بالالار ماڭگۇرت بولعان قايدا ؟ ” – دەپ قارقىلداي كۇلگەندە ۇياتتان ورتەنىپ ، جەرگە كىرەرگە تەسىك تاپپاي كەتتىم … بالام ، زيالى دەمەكشى ، كىم كورىنگەننىڭ ەنشىسىنە تيە بەرمەيتىن وسى ابىرويلى اتاۋدىڭ سالماعى قانشالىقتى ەكەنىن بىلەسىڭ بە ؟ ارينە ، ول اتاۋعا يە بولۋ قانشالىقتى قيىن بولسا ، يە بولعاننان كەيىنگى مىندەتى مەن ماڭىزى دا سونشالىقتى قيىن . ۇيتكەنى زيالى بولۋ – وقىعانى مەن توقىعانىن ۇلتىنىڭ بولاشاعى مەن باقىتى ءۇشىن جۇمساپ ، ءوز حالقىنىڭ قادىرمەندى ەركەسى دە سەركەسى دە بولا ءبىلۋ دەگەن ءسوز. ارينە سەركە قايدا باستاسا قورالى قويدىڭ بارار جەرى سول بولادى … ەندەشە زيالى دەيتىن اتىڭا قۇرىمەتپەن قاراپ ، سەنى سەركەسىندەي كورىپ سوڭىڭنان ەرگەن اڭعال دا ادال حالقىڭا قاندايءتالىم-تاربيە، ونەگە بەردىم دەپ ويلايسىڭ، ۇلىم ؟سونداعى بەرگەن ءتالىمىڭ باۋىر ەت بالاپاندارىڭدى قازاق دەگەن قاسيەتتى اتاۋعا ۇركە قاراپ ، انا ءتىل دەيتىن التىن تۇعىردان الىستاي بەرەتىن اتى قازاق ، زاتى جات دۇبارا ۇرپاق ەتىپ وسىرگەنىڭ بە؟ ەگەر زيالى بىتكەن ءدال سەندەي بولىپ ، ۇرپاعىنا ، ۇلتىنا دەگەن اماناتى مەن اقىلىنان اداساتىن بولسا – بۇكىل ءبىر ۇلتتىڭ بولاشاعى ، ءتىلى ، ءدىنى ازىپ – توزىپ ، تەكسىز توبىرعا اينالماي ما؟ ال ءوز قامىن ويلاپ ، ۇلتىنان كوز جازىپ قالعان زيالى – ءوزى ءۇشىن وتتاعان حايۋاننان نە پارقى قالادى ؟. ءيا ، قازىر بۇكىل الەم بەرەكەلى ، حالىقتىڭ تۇرمىسى باياشات دەپ بويىن كەڭگە سالىپ ، تاسىن تورتتەن قويىپ ، توي – تويلايتىن حالىقتىڭ قاراسى كوپ – اق . الايدا سول قوعامنىڭ قالقاسىندا – اسىميلاتسيا دەيتىن ۇلىت پەن ۇلتتىڭ ، ءتىل مەن ءتىلدىڭ ءبىرىن – ءبىرى جۇتۋى مەن جۇتىلۋى سىندى ءۇنسىز سوعىستىڭ توقتاۋسىز ، سان عاسىر بويى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن كوپ ادام بىلە بەرمەيدى . ال وسىنداي ورتادا كوش باستار كوسەمى جوق حالىق – كىم كورىنگەننىڭ جەتەگىندە كەتىپ ، بالاسىنان باستاپ دالاسىنا دەيىن جاتتىڭ جەمى بولىپ ، تەگىن تانىماس ، بوس بەلبەۋ ، جىگەرسىز كۇيگە تۇسەدى دە كوپ كەشىكپەي وزدىگىنەن وزگە ۇلىتقا ءسىڭىپ كەتەدى …مىنە بۇل بورداي توزۋ ، جوعالۋ تىراگەدياسى. ەندەشە وسىنداي بۇرالاڭ شاقتا حالىقتىڭ كوشىن باستار زيالى جۇرت – ءوزىڭ الدىمەن ازعىندىققا ۇشىراپ ، ناننىڭ جۇگىن ويلاپ ، ناردىڭ جۇگىن ويلاماساڭ سوڭىڭداعى حالىقتىڭ تاعدىرى نە بولادى ؟ تۇرمىس – جاعىدايىڭ جاقسارعان سايىن ، رۇحاني جاقتان جۇدەپ ، اتا جولىنان ازىپ كەتكەنىڭ نە ؟ ساعان داڭعاراداي باستى بەرگەن اللا ، ەلىڭ ءۇشىن ويلانار باقتى بەرمەگەنى مە؟ … بالام ، اكەڭ اسارىن اساپ ، جاسارىن جاساپ بولدى ، ەندىگى تىلەيتىنىم اللادان الال ءولىم بۇيىرسا بولدى ماعان . ەگەر شىنىمەن دە ءبىر كۇندەرى ءولىپ كەتەر بولسام ، و ، دۇنيەدەگى اتا – بابالارىما قاي بەتىممەن كورىسەمىن ، نە دەپ ايتامىن …ولارعا :”سوڭعى ۇرپاقتارىڭ توز – توز بولىپ ءتىلى مەن دىنىنەن بەزىپ ، باسقا ۇلىتقا وزگەرىپ بارا جاتىر دەيمىن بە ؟ الدە اقىلى مەن دارىنى اسىپ الەمنىڭ ءار تىلىندە سويلەي بەرەدى ، تەك انا ءتىلىن بىلمەيدى ” – دەيمىن بە ؟ جو … جوق ، ەندى قالعان ازعانا عۇمىرىمدا تاۋسىلماس ازاپ ارقالاپ ، اتا – بابا الدىندا ەڭسەمدى كوتەرە الماستاي كۇناكار ەتە كورمە ، مەنى ! بولماسا ولگەندە كوزىم اشىق ،كوڭىلىم كۇيىككە تولىپ كەتسىن دەمەسەڭ نەمەرەلەرىمدى ءوز انا تىلىنەن ايىرا كورمە، بالام !… ءيا ، تاڭنىڭ شەتى سوگىلىپ كەلەدى ەكەن ، كوڭىلىم سالدە بولسا بوساعانداي بولىپ قالدى – اۋ دەيمىن ، جاتىپ ازىراق كوز شىرىمىن الايىن . سوسىن قالاعا – قاسىڭا قايتاتىن بالالارىڭنان وسى حاتتى بەرىپ جىبەرەمىن . قازىر سەن مەنىڭ جازعان حاتىمدى تانىپ وقيتىن ساناڭ بولعانىمەن ، ەرتەڭ سەنىڭ وسىلاي جازعان حاتىڭدى ءتۇسىنىپ وقيتىن بالاڭ بولماي قالىپ ، ءوزىڭدى ءومىر بويى ار – نامىستىڭ وتىنا كۇيمەسە ەكەن دەيمىن ! سوندىقتان ، سەن زيالى بولىپ بار قازاقتىڭ كوشىن باستاپ ەڭبەك ەتە الماساڭدا ، ۇيىڭدەگى بالالارىڭدى ءوز ءتىلى مەن ءدىنىن سيلايتىن ۇرپاق ەتىپ وسىرسەڭ ،ءوز ۇلتىڭا تەڭدەسسىز ۇلەس قوسقان بولار ەدىڭ !… ءيا ، بالام ، بۇل الەمدەگى ءار قازاقتىڭ بار قازاققا جاسايتىن سيى بولسا ەلىمىز ەل بولىپ ، جەرىمىز جەر بولىپ ،ءتىلىمىز تۇعىرىن بەكەمدەپ بابالارىمىزدىڭ الدىندا ، بالالارىمىزدىڭ الدىندا ، ار – ۇياتىمىزدىڭ الدىندا الشاڭداي باسار ەدىك – اۋ ! … اتتەڭ … اتتەڭ … قۇرىمەتپەن اكەڭ .

说点什么

ءبىرىنشى بولىپ پىكىر قالدىرىڭىز!

avatar
  Subscribe  
ەسكەرتۋ